برگ گزنه

گیاهی است از خانواده ی Urticaceae، علفی، افراشته، پایا، چند ساله، سبز رنگ و ریزوم دار، دارای کرک های گزنده، با ساقه ای ضخیم، کم انشعاب و پوشیده از کرک، برگ های سرنیزه ای با حاشیه ای دندانه دار و پوشیده از کرک، گل های بسیار ریز به رنگ سبز مایل به زرد و میوه هایی به شکل فندقه ی بیضی شکل

ادامه مطلبآیکون

    طریقه مصرف برگ گزنه : ...
    طبع برگ گزنه :
    هشدار برگ گزنه : ...
    خواص درمانی برگ گزنه : ...
مشخصات
توضیحات تکمیلی
مشخصات

طریقه مصرف برگ گزنه

مزمزه کردن,غرغره,شیاف,موضعی (پماد/ضماد/لوسیون/روغن مالی),خوراکی (جوشانده/دم کرده/نوشیدنی)

طبع برگ گزنه

گرم و خشک

فصل برداشت برگ گزنه

بهار,تابستان

محصول مورد استفاده برگ گزنه

برگ

نام علمی برگ گزنه

Urtica dioica

نام رایج انگلیسی برگ گزنه

nettle, Stinging nettle, nettle leaf

نام های دیگر برگ گزنه

گزنک - گزما - گزگز - هرتیک - هرتیکه - لبات النار - نبات النار - شعرالعجوز - کجیت - گزنه دو پایه

خانواده برگ گزنه

Urticaceae

هشدار برگ گزنه

- گزنه برای کلیه و روده ها مضر است، از این نظر باید با صمغ عربی و کتیرا خورده شود. - مقدار خوراکی آن حداکثر 10 گرم بوده و بیشتر از آن خطرناک می باشد چون باعث قطع ترشح ادرار می گردد. - در اثر تماس با پوست ایجاد خارش و تاول کرده و زیاده روی در مصرف آن نیز موجب افزایش فشار خون و یبوست می شود. - ممکن است با داروهای ضد فشار خون تداخل داشته باشد. - در دوران قاعدگی، بارداری و شیردهی در مصرف آن احتیاط شود.

خواص درمانی برگ گزنه

عمومی: گزنه دارای آهن و ویتامین C فراوان، قابض، محرک، ضد حساسیت، ضد ریزش مو و موخوره، ضد التهاب، بندآورنده ی خونریزی، پایین آورنده ی قند و اسید اوریک، تونیک مغزی، شیر افزا، ضد انگل، عرق آور، ادرار آور، شیر آور و قاعده آور است. از آن برای تحریک پوست، نرم کردن ورم های سفت، بند آوردن خونریزی، افزایش نیروی جنسی، نیرو دهی به افراد کم خون و ضعیف بنیه، باز کردن دهانه ی رحم و گرفتگی های کبد و نیز رفع خون در ادرار، ریزش مو، التهاب کلیه، زیاد بودن خون عادت ماهیانه، ضعف و زردی، اخلاط سینه، معده و ریه، التهاب لثه، ورم لوزه، بی حسی اعضای بدن و بی اختیاری اعضا ناشی از سکته ی ناقص، روماتیسم مزمن، سرماخوردگی، بیماری های دستگاه تنفسی، زخم پای افراد دیابتی و پروستات استفاده می شود. برگ گزنه: - ادرار آور، عرق آور، قاعده آور، محرک و شیر افزا است و از آن برای باز کردن قاعدگی، صاف کردن خون، برطرف کردن کم خونی، باز کردن سوزه، بند آوردن خونریزی بینی، رفع برآمدگی رحم، سرباز کردن و تحلیل ورم و نیز درمان پیچیدگی عضلات و زگیل، مرض قند یا دیابت، اخلاط معده و شش ها، ورم کبد ناشی از سردی مزاج، درد پهلو و درد طحال، چرک مثانه و مجرای ادرار، آسم یا تنگی نفس (که منشا قلبی نداشته باشد)، ورم زبان کوچک و شراع الحنگ، قانقاریا یا مردگی اعضا ناشی از عفونت های مزمن، زخم های عفونی، زخم جذام، زخم سرطان، ورم ساق پا، محل گاز گرفتگی سگ هار، پوستی که خارش دارد و زخم می شود، اگزما، جرب (گال)، مالیجی یا ورم بناگوش و خون دماغ استفاده می شود.

نحوه مصرف درمانی برگ گزنه

عمومی: - برای تحریک گردش خون، افزایش شیر مادر، تصفیه ی بدن در بیماری آرتریت (نوعی التهاب مفاصل) و درمان نقرس و اگزمای سرد، 2 الی 5 گرم از گیاه را در 150 میلی لیتر آب جوش به مدت 10 الی 15 دقیقه دم کرده و روزانه 3 فنجان بنوشید. - به عنوان قابض، ضد انگل، عرق آور، ادرار آور، شیر آور و قاعده آور و نیز برای بند آوردن خونریزی، افزایش نیروی جنسی، باز کردن دهانه ی رحم و گرفتگی های کبد و درمان خون در ادرار، التهاب کلیه، زیاد بودن خون عادت ماهیانه، ضعف و زردی، بیماری قند و اخلاط سینه، معده و ریه، 30 گرم از آن را در یک لیتر آب بجوشانید و آب صاف کرده ی آن را به مرور بنوشید. - برای رفع التهاب لثه و ورم لوزه، شیره ی تازه ی آن را غرغره و مزمزه کنید. - در استعمال خارجی برای تحریک پوست و نرم کردن ورم های سفت، از شیره ی تازه ی آن استفاده کنید. - برای درمان بی حسی اعضای بدن و بی اختیاری اعضا که در اثر سکته ی ناقص حادث شده باشد و نیز درمان روماتیسم مزمن می توان گهگاهی شاخه های گزنه ی تازه را چید و به محل مورد نظر زد تا خون را تحریک کرده و از قسمت های دیگر بدن به این قسمت متمرکز کند و باعث بهبودی شود. البته کسی که آن را به بدن میزند باید درد، سوزش و خارشی را که در اثر این گیاه عارض می شود را تحمل کند. * مصلح آن صمغ عربی و کتیرا می باشد. برگ گزنه: - به عنوان ادرار آور، عرق آور، شیر افزا و نیز برای باز کردن قاعدگی، صاف کردن خون، برطرف کردن کم خونی، درمان مرض قند یا دیابت، اخلاط معده و شش ها، ورم کبد ناشی از سردی مزاج، 20 تا 30 گرم از آن را همراه با ساقه هایش خشک کنید و در نیم لیتر آب سرد بریزید و روی آتش ملایم 3 تا 5 دقیقه بجوشانید، بعد 10 دقیقه دم کنید، سپس آب آن را صاف کرده و روزی 3 تا 4 فنجان به نوبت بنوشید. این جوشانده برای طحال نیز مفید است. - به عنوان مسکن و درمان درد پهلو و درد طحال، برگ این گیاه را بکوبید و با مقداری سکنجبین مخلوط کرده و میل کنید. - برای درمان چرک مثانه، آن را با ریشه ی پوست گرفته ی شیرین بیان به طور مساوی طبخ کنید و بعد آب آن را صاف کرده، مقداری از آن را بنوشید و کمی از آن را هم با آب زردکی که صاف شده مخلوط نموده و وارد مثانه کنید تا چرک مثانه و مجرای ادرار را پاک کند. - برای درمان آسم یا تنگی نفس که منشا قلبی نداشته باشد، آن را با آب جوشانده ی جو (ماءالشعیر) بپزید، بعد آب آن را صاف کرده و بنوشید. - برای درمان ورم زبان کوچک و شراع الحنگ، آب جوشانده ی آن را در گلو غرغره کنید. - برای درمان قانقاریا یا مردگی اعضا که ناشی از عفونت های مزمن باشد، زخم های عفونی، زخم جزام، زخم سرطان و ورم ساق پا، تازه ی آن را بکوبید و با نمک مخلوط کرده و ضماد کنید. همچنین اگر روی محل گاز گرفتگی سگ هار گذاشته شود، به عنوان کارهای مقدماتی قبل از رسیدن به پزشک مفید است. - برای درمان اگزما، جرب (گال) و پوستی که خارش دارد و زخم می شود، 20 تا 30 گرم از برگ و ساقه ی آن را با هم در نیم لیتر آب بجوشانید، بعد درب آن را ببندید تا 10 دقیقه دم بکشد، سپس صاف کنید و آب آن را به وسیله ی پنبه به پوست بمالید. - برای درمان مالیجی یا ورم بناگوش، آن را در روغن زیتون بپزید، بعد بر روی آن ضماد کنید و ببندید. - برای باز کردن سوزه، بند آوردن خونریزی بینی، رفع برآمدگی رحم، سرباز کردن و تحلیل ورم و نیز درمان پیچیدگی عضلات و زگیل، آن را بکوبید و با عسل مخلوط کرده و ضماد کنید. - اگر مقداری عصاره ی تازه ی آن را با عسل مخلوط کرده و بر قضیب و اطراف آن بمالید، بسیار محرک است. - برای قطع خون دماغ، مقداری از عصاره ی تازه ی آن را گرفته و در بینی بچکانید و مقداری از برگ تازه را هم بکوبید و بر بینی بگذارید. - به عنوان قاعده آور، 2 گرم از کوبیده ی آن را با 2 گرم مرمکی نرم شده مخلوط کرده و شیاف کنید. - برای التیام زخم، ضماد خاکستر آن با نمک بسیار مؤثر است.
توضیحات تکمیلی
"گیاهی است از خانواده ی Urticaceae، علفی، افراشته، پایا، چند ساله، سبز رنگ و ریزوم دار (ساقه های زیر زمینی)، دارای کرک های گزنده، با ساقه ای ضخیم، کم انشعاب و پوشیده از کرک، برگ های سرنیزه ای با حاشیه ای دندانه دار و پوشیده از کرک، گل های بسیار ریز به رنگ سبز مایل به زرد و میوه هایی به شکل فندقه ی بیضی شکل که محتوی آلبومین روغن دار هستند. برگ ها بخش دارویی اصلی گیاه را تشکیل می دهند و بهترین زمان جمع آوری و برداشت آن ها از اردیبهشت تا شهریور ماه است. انتشار عمومی این گیاه در نقاط مرطوب ایران خصوصا نواحی شمالی، غربی و مرکزی مانند اصفهان، شاهرود، بسطام، کوه کاشان و ارتفاعات 3000 متری است. گزنه گونه هایی با خواص مشابه به شرح زیر دارد: 1. گزنه ی درشت، گزنه ی دوپایه، انجره ی کبیر، قریص یا قراض: گیاهی است چند ساله با ساقه ی چهارگوش که ارتفاع آن تا 1 متر می رسد و پوشیده از تار و پرزهای چسبناک است و ساختمان آن به شکل لیفی می باشد. برگ های آن متقابل، بیضی شکل، بزرگ، نوک تیز با دندانه های درشت و رگبرگ های خیلی مشخص و گل های آن به رنگ سبز روشن یا کمی زرد هستند که معمولا در دو پایه ی جداگانه ی نر و ماده قرار دارند. پایه ی ماده ی آن دارای گل های خوشه ای است و پس از عمل تلقیح و شروع تشکیل میوه از حال افراشته به حالت خمیده درمی آید که این نشانه ی خوبی برای شناخت پایه ی ماده است. ریشه ی گزنه ی درشت خزنده است و در فواصل مختلف ریشک های تازه از آن روییده و منشا ساقه ی هوایی و گیاه جدیدی می شود و به سرعت گسترش می یابد. پرزها و تارهای مخروطی شکل که گیاه را پوشانده، چسبناک و گزنده می باشد و با تماس با پوست بدن انسان ایجاد ناراحتی، سوزش و خارش می کند. تخم آن نیز نرم، براق، کمی پهن و تیره رنگ است. تخم،ریشه برگ اندام دارویی این گیاه را تشکیل می دهند. این گیاه در باغ ها و نقاط سایه دار کنار پرچین ها، کنار جاده ها و خانه ها، در مناطق مختلف شمال ایران، دامنه های البرز و ییلاقات اطراف تهران به طور خودرو می روید. 2. گزنه ی کوچک، گزنه ی یک پایه، انجره ی صغیر یا حریق: گیاهی است علفی و خیلی کوچک که ارتفاع آن از 0.5 متر کم تر است، ساقه ی آن کاملا چهارگوش نیست و زوایای آن کمی پهن و قوسی است. تمام اعضای هوایی گیاه از پرزها و تارهای بسیار گزنده، سوزان و چسبناک پوشانده شده اند. برگ های آن به رنگ سبز روشن، متقابل با کناره ی دندانه دار و بیضی شکل اند. در این گیاه گل های نر و ماده روی یک پایه قرار دارند و به رنگ سبز روشن یا کمی زرد هستند که در طول تابستان و پاییز ظاهر می شوند. سرعت انتشار این گونه کم تر از گزنه ی کبیر است. این گیاه فقط در باغ ها و اراضی مزروع می روید. در ایران در گیلان، مازندران، گرگان، بندر گز، ییلاقات اطراف تهران، آذربایجان، لرستان، خوزستان (اطراف بهبهان)، فارس (کماج)، بوشهر و شیراز می روید. "